Een verzorgende merkt dat een cliënt steeds minder eet. Een arts ziet dat medicatie mogelijk een droge mond veroorzaakt. De logopedist wordt betrokken vanwege slikproblemen. En de tandarts ziet een mondprobleem dat behandeld kan worden.

In de palliatieve fase komen verschillende disciplines rondom een cliënt samen. Ieder vanuit een eigen expertise en met hetzelfde uitgangspunt: de zorg zo goed mogelijk laten aansluiten bij wat op dat moment comfort en kwaliteit van leven biedt. Maar weten zij elkaar ook op het juiste moment te vinden?

Mondproblemen staan in de palliatieve fase zelden op zichzelf. Een droge mond kan bijvoorbeeld samenhangen met medicatie of verminderde vochtinname. Pijn in de mond kan invloed hebben op eten en drinken. En achter slikproblemen kunnen verschillende oorzaken schuilgaan.

Daardoor raakt mondzorg al snel aan meerdere onderdelen van de zorg. Wat een zorgmedewerker tijdens een dagelijks zorgmoment signaleert, kan relevante informatie zijn voor een arts, mondzorgprofessional, logopedist of diëtist. Juist door observaties en expertise bij elkaar te brengen, ontstaat een completer beeld van wat er speelt en welke zorg op dat moment passend is.

Vanuit onze ervaring binnen zorginstellingen zien we hoe waardevol korte lijnen rondom mondzorg kunnen zijn. Zorgmedewerkers staan dagelijks dicht bij de cliënt en merken veranderingen vaak als eerste op. Artsen en verpleegkundig specialisten kunnen medische oorzaken meewegen. Mondzorgprofessionals brengen specifieke kennis van de mondgezondheid in. Een logopedist of diëtist kan vanuit slikken, eten en drinken een ander perspectief toevoegen.

Ook de naasten, familie of mantelzorgers kunnen een belangrijke rol hebben. Zij kennen iemand vaak al jarenlang en kunnen veranderingen in gedrag, eten of comfort herkennen die voor anderen minder snel opvallen. De meerwaarde zit daarmee niet alleen in ieders afzonderlijke expertise, maar juist in het samenbrengen van die verschillende perspectieven.

In de palliatieve fase kan wat passend is bovendien veranderen. Waar op het ene moment een behandeling verlichting kan bieden, kan later comfortgerichte mondzorg beter aansluiten bij de situatie en wensen van de cliënt.

Dat vraagt om afstemming. Niet alleen over de mondklacht zelf, maar ook over de belastbaarheid van de cliënt, de fase van palliatieve zorg en wat de cliënt en naasten belangrijk vinden. Goede samenwerkingsafspraken helpen om die afweging met de juiste mensen en op het juiste moment te kunnen maken.

Daarmee ontstaat ook een organisatorische vraag: hoe zorg je ervoor dat samenwerking rondom mondzorg niet afhankelijk is van het moment, maar een vaste plek krijgt binnen de zorg?

In de whitepaper ‘Mondzorg in de palliatieve zorg: van richtlijn naar praktijk’ gaan we daar uitgebreider op in. We brengen de rollen van de verschillende betrokkenen in kaart en laten zien hoe samenwerking, structurele inbedding en praktische implementatie op elkaar aansluiten. De implementatiekaarten helpen om vervolgens te kijken wat binnen de eigen organisatie al goed staat en waar nog mogelijkheden liggen.