Kan multidisciplinaire samenwerking bijdragen aan een betere (mond)gezondheid?

14-11-2022

De dagelijkse mondverzorging van kwetsbare en zorgafhankelijke mensen krijgt vandaag de dag nog steeds niet overal de aandacht die het behoort te krijgen. Adequate mondverzorging is voor iedereen van essentieel belang, maar juist voor kwetsbare en zorgafhankelijke mensen is het van nog groter belang. Te weinig aandacht voor de mondverzorging zorgt voor slechte mondgezondheid, waardoor de vaak toch al zwakkere gezondheid nog meer in het gedrang komt. Wat kunnen we (nog meer) doen om de mondgezondheid, te verbeteren?

Het belang van goede mondzorg

De mond is de spiegel van de gezondheid. Goede mondzorg is van essentieel belang voor de algehele gezondheid. Kwetsbare en zorgafhankelijke mensen verdienen daarbij extra aandacht. Juist bij deze mensen is het verlenen van goede zorg namelijk niet altijd even eenvoudig.

Zowel op korte als lange termijn zijn de gevolgen van het uitblijven van goede mondzorg aanzienlijk. Op langere termijn levert een niet-adequate mondverzorging een grotere kans op meer en ernstige gezondheidsproblemen. Als een cliënt langdurig pijn in de mond heeft, heeft dit invloed op het eetgedrag: mensen hebben te weinig kauwvermogen, gaan slechter eten en krijgen niet voldoende voedingsstoffen binnen. Naast het feit dat een slecht verzorgd gebit veel invloed heeft op de gezondheid, lijdt bovendien de waardigheid en kwaliteit van leven van de cliënt hieronder. 

Waarom ontbreekt het in veel gevallen nog aan goede mondverzorging, ondanks de duidelijke richtlijnen die hiervoor ruim vijftien jaar geleden opgesteld zijn?

Multidisciplinaire samenwerking Uitgelicht

Wat ligt er ten grondslag aan slechte mondzorg?

De kwaliteit op de werkvloer, het gebrek aan kennis onder zorgprofessionals en gedragsproblematiek bij de cliënt spelen mogelijk een rol als veroorzaker van gebrekkige mondverzorging. Een tekort aan zorgmedewerkers, een gebrek aan tijd en een hoge werkdruk dragen ook bij aan dit probleem.

Naast het ontbreken van kennis over goede mondzorg onder zorgmedewerkers blijkt dat de zorgprofessionals die bij de zorg voor een cliënt betrokken zijn zoals een arts, logopedist, ergotherapeut, psycholoog of diëtist vaak niet of onvoldoende doordrongen zijn van de (mogelijke) gevolgen van een slechte mondgezondheid. Men staat er vaak niet bij stil dat een slechte mondgezondheid of achterblijvende mondverzorging een oorzaak kan zijn voor een verminderde algehele gezondheid. Bovendien is er niet altijd overleg tussen de verschillende betrokken disciplines als het gaat over de mondgezondheid van cliënten, terwijl daar wel behoefte aan is.

Juist dit nauwe perspectief is de aanleiding geweest voor het organiseren van een rondetafelgesprek waaraan specialisten uit zorginstellingen deelnamen. Het panel bestond uit verschillende disciplines die zich ieder richten op een specifiek aandachtsgebied in de totaalzorg aan cliënten die in een verpleeghuis verblijven: Aan de hand van een aantal casussen is in kaart gebracht hoe deze specialisten het vraagstuk rond multidisciplinair overleg beantwoorden vanuit hun vakgebied en ervaring, met het doel te komen tot aanbevelingen voor een (betere) multidisciplinaire samenwerking waarin ook oog is voor de invloed van mondgezondheid. 

Onderstaande casus is een kenmerkend voorbeeld van hoe multidisciplinair samenwerken mondproblemen en zodoende een extra belasting op de algehele gezondheid mogelijk had kunnen voorkomen. 

Casus: dieet en voeding

Als gevolg van lichamelijke klachten verliest een cliënt veel gewicht. Om de cliënt weer op goed gewicht te krijgen, moet de voeding aangepast worden. Het ligt voor de hand om voedende maar natuurlijk ook lekkere producten voor te schrijven. Echter kan dit mogelijk invloed hebben op andere gezondheidsaspecten. 

Geen rekening houden met elkaar

De diëtist richt zich primair op gewichtstoename en adviseert redelijkerwijs op basis hiervan. Het advies vanuit de mondzorg is om het aantal eetmomenten op dagelijkse basis te beperken en een continue aanvoer van zoetigheid te vermijden. De mondhygiënist geeft aan nooit geconsulteerd te worden in een dergelijke casus, behalve wanneer er sprake is van een slecht passende gebitsprothese. 

Dieet onbekend bij mondzorgteam

In het ECD wordt een melding gemaakt van de start van het dieet. Dit verwerkt de diëtiste in de rapportage van het dossier. Ook schrijft zij een advies voor de zorg, waarbij wordt aangegeven dat er een wijziging heeft plaats gevonden. Deze wijziging wordt in de meeste gevallen niet kenbaar gemaakt bij het mondzorgteam. 

Mondverzorging is een belangrijk onderdeel van de totaalzorg. Wanneer er een wijziging heeft plaatsgevonden is het juist van belang dat dit wordt afgestemd met het mondzorgteam en visa versa. Over en weer moeten tandarts of mondhygiënist en andere disciplines elkaar beter en eerder weten te vinden. Juist om te voorkomen dat er beslissingen worden gemaakt die nadelig zijn voor de gezondheid van de cliënt.

Multidisciplinaire samenwerking ontbreekt

Samenwerking tussen de verschillende disciplines en het mondzorgteam wordt nog onvoldoende gefaciliteerd. Zo is het vaak niet mogelijk voor de tandarts om belangrijke (medische) gegevens over een client in te zien in het ECD, omdat er voor de tandarts geen toegang wordt verleend. Überhaupt wordt er nog te weinig gedacht aan de mondgezondheid in relatie tot (andere) gezondheidsklachten en wordt de tandarts of mondhygiënist niet standaard geconsulteerd. 

Adviezen van disciplines kunnen haaks op elkaar staan, wat in korte tijd een grote negatieve invloed kan hebben op de mondgezondheid, en daarmee ook de vaak toch al zwakkere algehele gezondheid. Om de cliënt optimale totaalzorg te kunnen bieden, moet er verder worden gekeken dan alleen het eigen vakgebied. Het is in het geval van een kwetsbare en zorgafhankelijke cliënt des te meer van belang dat verschillende disciplines samenwerken.

Door elkaar aan te vullen kan een doel bereikt worden waartoe men alleen niet in staat is. 

Multidisciplinaire samenwerking de oplossing voor betere (mond)gezondheid?

Het is waardevol om vakoverstijgend naar mogelijke oorzaken en oplossingen voor een bepaald vraagstuk te kijken. Iedere discipline kijkt immers met een eigen invalshoek naar het vraagstuk. Het is voor een kwetsbare en zorgafhankelijke cliënt belangrijk dat er rekening wordt gehouden met mogelijke gevolgen voor andere gezondheidsaspecten bij het uitgeven van advies, maar ook met welke afwegingen gemaakt dienen te worden om tot de beste oplossing te komen. 

Multidisciplinaire samenwerking betrekt zorgverleners uit andere disciplines bij het tijdig signaleren, diagnosticeren van mondproblemen bij zorgafhankelijke mensen. Wanneer verschillende disciplines samenwerken plukt men de vruchten van ieders afzonderlijke meerwaarde. Op die manier ligt goede mondverzorging binnen handbereik.

Multidisciplinaire samenwerking is de sleutel om tot betere (mond)gezondheid te komen!

Download het whitepaper

Benieuwd naar hoe men multidisciplinaire samenwerking kan implementeren om de noodzakelijke ‘inhaalslag’ te maken? Of, naar hoe het gesteld is met de huidige mondgezondheid van zorgafhankelijke mensen? Download het whitepaper ‘Samen werken aan goede (mond)zorg voor zorgafhankelijke ouderen’ via de onderstaande button.