logo
Bel nu voor een oriënterend gesprek: 088 - 936 63 00 call-to-action

‘ART-methode is patiënt-vriendelijker dan boren’

Interview dr. Jo Frencken:

Dr. Jo Frencken (Radboud Universiteit Nijmegen) vermaarde internationaal aanzien met de ontwikkeling van het ART-concept: Atraumatic Restorative Treatment. Het ART-concept is vaak een alternatief voor het elektrisch boren. MondZorgPlus ziet veel voordelen voor patiënten en past de methodiek daarom al jaren toe. Dr. Frencken: “MondZorgPlus was één van de allereersten in Nederland die in de ouderenzorg met ART gingen werken. Dat vereiste wel lef; ik ben er trots op.”

Dr. Jo Frencken was tussen 1977 en 1997 gedurende dertien jaren als tandarts, onderzoeker en docent werkzaam in Malawi, Tanzania en Zimbabwe. Hij werkte er met uiterst minimale middelen. Om de Opleiding Tandheelkunde in Tanzania gestalte te geven, werd verplaatsbare apparatuur uit Europa gedoneerd. Een mooi en welwillend gebaar, maar we konden er helaas niets mee, omdat we niet over elektriciteit beschikten”, zo blikt Frencken terug. “Tandheelkundige zorg was in deze landen sowieso nauwelijks ontwikkeld. Extractie was de hoofdmoot. Wanneer patiënten zich bij de klinieken meldden, kampten ze nagenoeg altijd met flinke pijnklachten. Samen met de studenten die me vergezelden zocht ik naar een manier om de gebitselementen te behouden in plaats van te extraheren. Boren was dus niet mogelijk. Wél waren er handinstrumenten beschikbaar. Zoals de kleine lepeltjes, die waren nog afkomstig uit de Engelse tijd..! Daar zijn we gebruik van gaan maken. Nood brak wet, dus we maakten caviteiten schoon en dichtten ze af met vulmateriaal.” Het was de aanzet tot de methode Atraumatic Restorative Treatment (ART).

Vulmateriaal

Het ART-concept bestaat verder uit het verzegelen van putten en fissuren (groeven op de kauwvlakken, MZP) met glasionomeercement. “Op zoek naar een geschikt vulmateriaal kwamen we uit op glasionomeercement”, licht Frencken toe. “Dat hecht aan tandweefsel en is bovendien een natuurlijk, ‘groen’ product dat geen elektriciteit behoeft. In het begin was het nog niet voldoende slijtvast, met name op kauwvlakken, maar een betere oplossing was voor ons niet beschikbaar. De fabrikant heeft het echter zodanig doorontwikkeld dat het uitstekend toepasbaar is. Het doet beslist niet onder voor composietvullingen in kleine en middelgrootte gaatjes. Overigens is het tegenwoordig algemeen geaccepteerd dat gaatjes niet volledig hoeven te worden uitgeboord, maar destijds was dat nog niet toegestaan. Aan dit inzicht heeft het ART-concept zeker bijgedragen.”

ART steeds meer toegepast

Na 13 jaar Afrika vervolgde Frencken zijn loopbaan in Nederland. Het ART-concept ontwikkelden hij en vele anderen door en propageert hij nog altijd. Met enigszins lede ogen ziet hij aan hoe studenten nog steeds in het begin van de opleiding wordt aangeleerd om te boren, in plaats van volledige aandacht te schenken aan het voorkomen van gaatjes. Echt somber is hij echter niet, want uit peilingen blijkt dat de ART-concept steeds meer wordt toegepast. Hij beseft: “Je moet als tandarts best sterk zijn om af te stappen van de gewoonte om altijd te boren. Complimenten daarom voor Corné de Bruijn dat hij als één van de eersten in Nederland startte met ART in de ouderenzorg. Hij heeft dat heel gedegen en gestructureerd aangepakt. De MondZorgPlus-tandartsen zijn er enthousiast over, zo heb ik gemerkt. Waar MondZorgPlus voor staat, daar sta ik helemaal achter.”

‘Complimenten voor Corné de Bruijn dat hij als één van de eersten in Nederland startte met ART in de ouderenzorg’

Minder belastend

Het is alweer zo’n zes jaar geleden dat MondZorgPlus dr. Frencken uitnodigde voor een presentatie over ART, met het doel de techniek te gaan toepassen. MondZorgPlus zag en ziet veel voordelen in de toepassing van ART bij de doelgroepen van MondZorgPlus: kwetsbare ouderen en mensen met een verstandelijke beperking. Corné de Bruijn: “Bij de ART-methodiek is in tegenstelling tot boren géén koelwater nodig. Dat voorkomt aspiratieproblemen en vermindert het verslikkingsgevaar, wat met name bij oudere patiënten veel voorkomt en zeker bij mensen die bedlegerig zijn. Minder invasief behandelen is bovendien aanzienlijk minder belastend. Bij de oudere doelgroep ontstaan gaatjes minder vaak op het kauwvlak, maar met name in de tandhals of de wortel. Glasionomeercement is daarvoor het ideale vulmateriaal.” Frencken vult aan: “ART is een verplaatsbare techniek, dus je kunt er eenvoudig mee naar mensen toe. Bovendien is er geen hinder meer van de jankende boor. Dat is een groot voordeel voor patiënten, maar zeker ook voor de tandartsen zelf. Want wist je dat tandartsen een verhoogd risico hebben op gehoorproblemen?”

‘Accent moet naar preventie’

Dr. Frencken spreekt de hoop uit dat er meer aandacht komt voor tandheelkundige zorg voor ouderen. “Deze bevolkingsgroep groeit aanzienlijk. Bovendien behouden zij steeds meer hun eigen tanden en kiezen, die dus aangetast kunnen worden. Ik pleit ervoor om er véél meer naar te streven om gebitselementen gezond te houden. Het accent in onze tandheelkundige zorg moet van repareren naar preventie. Een tandarts moet beloond worden als hij erin slaagt een gebit volledig gezond te houden.”

Over dr. Jo Frencken

Dr. Jo E. Frencken was voor zijn pensioen in 2015 universitair hoofddocent in Weefselbesparende Tandheelkunde en hoofd van de afdeling Internationale Mondgezondheid. Frencken ontwikkelde het Atraumatic Restorative Treatment (ART)-concept. Hierover verscheen recent zijn boek ‘The art and science of Minimal Intervention Dentistry an Atraumatic Restorative Treatment’ (ISBN 978-0-9565668-5-0) verkrijgbaar bij www.stephenhancocks.com.

In 2016 benoemde de KNMT dr. Frencken als erelid, als waardering voor zijn grote verdiensten voor de nationale en internationale mondgezondheidszorg. Frencken ontving ook internationale, prestigieuze onderscheidingen, waaronder in 2016 de International Science and Technology Cooperation Award, de hoogste onderscheiding voor wetenschap en techniek voor buitenlanders in China.

 Op vrijdag 13 april is dr. Jo Frencken een van de sprekers tijdens het GC Dental Congres ‘Een gezonde mond, waar geloof jij in?’ in Weert. Zie www.eengezondemond.com.

Top